Rozwój John Tukey wyraził w opublikowanej w 1977 r. książce Exploratory Data Analysis przekonanie, że statystyka klasyczna kładzie zbyt duży nacisk na weryfikację hipotez statystycznych (badania konfirmacyjne); więcej uwagi należy, jego zdaniem, poświęcić możliwości używania danych na własnych prawach jako źródła nowych hipotez. Zauważył, że w praktyce badania o charakterze de facto eksploracyjnym są często przedstawiane, np. wskutek presji publikacyjnej, jako badania konfirmacyjne, co może prowadzić do systematycznych przekłamań wiążących się w podejściu częstościowym z testowaniem niezaplanowanych hipotez.
Cele badań eksploracyjnych obejmują: Proponowanie nowych hipotez o obserwowanych w danych zależnościach Sprawdzanie zgodności danych z założeniami modeli statystycznych Wybranie adekwatnego do charakteru danych zestawu narzędzi i technik analizy
Narzędzia Badania eksploracyjne mogą korzystać z dowolnych narzędzi, ponieważ istotą tego podejścia jest stosunek do danych i hipotez.