Logicznym kryterium podziału wydaje się ciężar i rozmiar włóczni. W oparciu o nie możemy wyróżnić: lekkie włócznie piechoty i myśliwskie; ciężkie włócznie jazdy (kawaleryjskie), np. kopia. Nie jest to jednak podział ścisły, gdyż piechotę wyposażano czasami w długie i ciężkie włócznie, np. sarisa osiągała długość ponad 6 m, natomiast kawalerzyści chętnie posługiwali się również poręcznymi małymi włóczniami, np. lancami, spisami.
Ze względu na ogromne znaczenie, jakie broń ta odgrywała we wczesnych okresach rozwoju sztuki wojennej, pełniła ona również ważną rolę symboliczną w wierzeniach i obrzędowości wielu kultur.
Przykłady: niebiańska włócznia demiurgów (z mitologii japońskiej); Włócznia Świętego Jerzego; Włócznia Świętego Maurycego; Włócznia Przeznaczenia; Aeglos (włócznia Gil-galada z "Władcy Pierścieni"); włócznie zamieszczane na pieczęciach władców, herbach, na flagach i w godłach państwowych itd.
W różnego rodzaju włócznie wyposażano szczególnie formacje piesze, ze względu na skuteczność użycia tego rodzaju broni w walce przeciwko konnicy.