W dwóch pierwszych kategoriach za przykłady posłużą nam głównie pojedyncze zdania. Pamiętajmy jednak, że dyskurs to także (przede wszystkim) dłuższe teksty i wypowiedzi, do których tamte narzędzia również można z powodzeniem przykładać. Co więcej, dyskurs w szerszym znaczeniu tego słowa stanowią też m.in. obrazy i filmy. Niektóre z narzędzi można by zastosować i do nich (zob. przykład użycia narzędzia numer 19), jednak inne media będą wymagać także dodatkowych metod analizy.
Poniższa lista nie jest wyczerpująca.
Język w kontekście Lp.NarzędziePrzykład1Do czego odnoszą się wyrażenia deiktyczne użyte w tekście (przede wszystkim zaimki, ale także przedimki w językach innych niż polski)? Jaką wiedzę odbiorcy zakładają? Czy inne słowa również zawierają ukryty element deiktyczny?Jutro tam pójdę.
Wszystkie trzy słowa w tym zdaniu są deiktyczne. By wiedzieć, co oznacza „jutro”, musimy znać datę wypowiedzi. By wiedzieć, co oznacza „tam”, musimy znać jej geograficzny kontekst.