XX wieku katolicy stanowili większość w tym mieście, ale posiadali dużo mniej praw, ponieważ bogatsi, wspierani przez brytyjski rząd protestanci mieli tyle głosów, ile posiadali nieruchomości. W 1961, dla przykładu, całkowita populacja Derry wynosiła 53 744, przy czym 36 049 stanowili katolicy, a 17 695 protestanci. O zmianę systemu wyborczego na „jeden człowiek, jeden głos” walczyła organizacja o nazwie Northern Ireland Civil Rights Association, czyli Stowarzyszenie na rzecz Praw Obywatelskich Irlandii Północnej. W katolickiej dzielnicy Bogside napięcie spowodowane dyskryminacją zaczęło stopniowo narastać.
Powstanie Wolnego Derry thumb|Free Derry Corner w Irlandii Północnej. Na ścianie widnieje napis informujący o przejściu do Wolnego Derry. Wyzwolony obszar, który obejmował dzielnice Bogside i Creggan, po raz pierwszy został zabezpieczony przez lokalnych działaczy 5 stycznia 1969 roku po wkroczeniu do Bogside członków Royal Ulster Constabulary, czyli Królewskiej Policji Ulsteru (w skrócie RUC). Mieszkańcy miasta wybudowali barykady i uzbroili się w pałki i tym podobną broń, aby uniemożliwić wstęp policjantom z RUC.