Maria Żywirska, właśc. Byczyńska-Żywirska (ur. 2 lutego 1904 w Brańszczyku, zm. 18 stycznia 1980 w Warszawie) – historyczka, etnografka, muzealniczka i pedagożka; siostra Kazimierza Byczyńskiego, matka Marii Frankowskiej.
Życiorys mały|Dom rodzinny Marii Żywirskiej w Brańszczyku Była najmłodszym dzieckiem Antoniny z Gardockich i Stanisława Byczyńskich. Ojciec był ostatnim zarządcą majątku Rudzkich w Brańszczyku. Wychowywała się z dwoma braćmi (Piotr, Kazimierz) i dwiema siostrami (Antonina, Helena) w atmosferze pielęgnowania tradycji ziemiańskich i ludowych. Zainteresowania kurpiowską kulturą ludową z okolic Brańszczyka kontynuowała długo po wyjeździe z Brańszczyka, czego owocem były wydawane prace monograficzne, m.in. Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura. mały|Wykład z okazji 120. rocznicy urodzin Marii Żywirskiej wygłasza przewodnik po Skansenie im. Marii Żywirskiej w Brańszczyku Wojciech Kobiałko (2024) Po wybuchu I wojny światowej i postępach frontu rodzina Byczyńskich uciekła do Rostowa n. Donem, gdzie Maria rozpoczęła naukę w gimnazjum. Po wojnie powrócili do Wyszkowa. Maria Byczyńska zdała maturę w 1923 w Gimnazjum im. N. Żmichowskiej w Warszawie. Studiowała historię na Uniwersytecie Warszawskim. W 1928 na podstawie pracy pt. Ostatni rok życia króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, której promotorem był prof.