Podgatunki i zasięg występowania 250px|mały|Zasięg występowania cierniaka wenezuelskiego IOC wyróżnia następujące podgatunki: P. r. peruvianus Hellmayr, 1925 – południowy Ekwador i północne Peru; P. r. specularis Hellmayr, 1925 – północno-wschodnia Brazylia (Pernambuco); P. r. rufifrons (zu Wied-Neuwied, 1821) – cierniak rudoczelny – wschodnia Brazylia (południowy stan Maranhão, Bahia, południowy Piauí, północny Minas Gerais); P. r. sincipitalis Cabanis, 1883 – cierniak ubogi – wschodnia Boliwia, południowa Brazylia, północno-centralny Paragwaj i północno-zachodnia Argentyna. Niektórzy systematycy, w tym autorzy Handbook of the Birds of the World i Kompletnej listy ptaków świata, do P. rufifrons wliczają także dwa podgatunki, które IOC wydziela do odrębnego gatunku o nazwie Phacellodomus inornatus (cierniak wenezuelski): P. r. inornatus Ridgway, 1887 – północno-środkowa Wenezuela; P. r. castilloi W.H. Phelps Jr & Aveledo, 1987 – północno-wschodnia Kolumbia oraz zachodnia i środkowa Wenezuela.
Morfologia Długość ciała wynosi 16 do 17 cm, masa ciała – 18–31 g. Wymiary szczegółowe w zależności od podgatunku (w mm):