Rutherford Birchard Hayes (ur. 4 października 1822 w Delaware, zm. 17 stycznia 1893 we Fremont) – amerykański polityk i prawnik, 19. prezydent USA (1877–1881).
Młodość i edukacja Rutherford Birchard Hayes urodził się 4 października 1822 w Delaware jako syn szkockiego sklepikarza Rutherforda Hayesa seniora i jego żony Sophie. Rutherford senior zmarł, gdy jego żona była w ciąży. Przyszły prezydent miał czworo rodzeństwa, lecz tylko on i jego siostra Fanny dożyli wieku dorosłego. Wychowaniem zajmował się jego wujek, Sardis Birchard. Hayes uczęszczał do Methodist Academy w Ohio oraz do Webb Preparatory School w Connecticut. W 1842 roku ukończył Kenyon College w Gambier, a trzy lata później nauki prawne na Uniwersytecie Harvarda i 10 marca 1845 uzyskał prawo do samodzielnej praktyki. Własną praktykę prowadził w Lower Sandusky, gdzie mieszkał do 1849 roku.
Kariera polityczna Hayes interesował się polityką i sprzyjał Partii Wigów, a następnie Partii Republikańskiej. W 1858 wystartował w wyborach do rady miejskiej Cincinnati i wygrał. Mimo że dbał o interesy miasta, jego partia została obarczona winą za rozpad kraju i w 1861 roku Hayes przegrał wybory.