Południowe zbocza są bardziej połogie i białe od warstwy soli, północne są ziemiste i piaszczyste. Na nich występuje las saksaułowy. Dominują w nim osobniki ponad 80-letnie, wysokie na 5-8 metrów, sięgające korzeniami do 10 metrów w głąb ziemi (korzenie boczne do 9 metrów). Wywiercono tu też dwie ogólnie dostępne studnie. Okolice Ýerajy gromadzą wiele charakterystycznych dla pustyń form eolicznych. Oprócz saksaułu bezlistnego na terenie rezerwatu występują też: saksauł biały, Calligonum (kandymy), i solanki. Rozprzestrzenia się tutaj niekorzystny dla ekosystemu mech pustynny (). W latach 90. XX wieku uroczysko zostało wypełnione wodą, co skutkowało powstaniem grupy jezior o łącznej powierzchni 5600 ha i kompleksu mokradeł.
Fauna Faunę uroczyska reprezentują m.in. czarnuchowate (czernotiełki), krągłogłówka słoneczna czy PhrynocephalusJerzy Solarz, Jaradży – uroczysko czarnego saksaułu, w: Poznaj Świat, nr 2/1987, s. 10–12, . Występuje tu ok. 20 gatunków ryb, 2 gatunki płazów ( i żaba śmieszka), 25 gatunków gadów i ok. 30 gatunków ssaków. Awifauna obejmuje ok. 300 gatunków, w tym ponad 100 gatunków ptactwa wodnego, dla których podmokły teren Ýerajy jest korzystnym siedliskiem zwłaszcza podczas zimowych migracji. Występują tu m.in.