Ib obszar pierwotny () – zbliżona forma ochrony przyrody do ścisłych rezerwatów przyrody, ale są zazwyczaj większe, zasady wstępu są nieco mniej restrykcyjneIUCN Category Ib, a ich cel istnienia jest mniej powiązany z badaniami naukowymiMiędzynarodowa klasyfikacja obszarów chronionych, Czesław Okołów.
W Polsce nie ma żadnego obszaru chronionego należącego do tej kategorii.
Kategoria II Park narodowy () – według standardów IUCN jest to duży obszar naturalny, lub zbliżony do naturalnego, gdzie chroni się wielkoskalowe procesy ekologiczne, ekosystemy i gatunki. Dodatkowo są one dostępne dla turystów, badań naukowych, edukacjiIUCN Category II. W parkach narodowych często określa się strefy ochrony ścisłej zbliżone charakterem do kategorii Ia. Tę kategorię ma 15 polskich parków narodowych.
Kategoria III Pomnik przyrody () – obejmuje pojedynczy obiekt przyrody, jak formacja skalna, jaskinia, drzewaIUCN Category III. Są zazwyczaj bardzo małe i mają dużą wartość turystyczną.