Był popularnym wykładowcą (szczególnie w latach 80. XX w.) i wychowawcą młodzieży w duchu patriotycznym i religijnymw niezależnych ośrodkach duszpasterstwa akademickiego. Uważano go za autorytet dla innych twórców. Był współpracownikiem ks. Aleksandra Zienkiewicza, a także ks. Franciszka Blachnickiego, założyciela Ruchu „Światło-Życie”. W 1956 był jednym z założycieli wrocławskiego Klubu Inteligencji Katolickiej.
Został pochowany na Cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu (pole 1, aleja boczna, grób 490) nazywanym wrocławską „nekropolią profesorską”.
Dorobek naukowy i pisarski Mieczysław Cena jest uznawany za twórcę polskiej zoohigieny, specjalizował się również w bioklimatologii i etologii stosowanej. Piętnastu jego uczniów uzyskało habilitację i profesurę. Wypromował dwudziestu dwóch doktorantów i był opiekunem ponad stu prac magisterskich. Stworzył polską szkołę naukową zoohigieny i dobrostanu zwierząt, która obejmowała interdyscyplinarne powiązania z bioklimatologią, budownictwem inwentarskim, mechanizacją zootechniczną, ekologią zwierząt gospodarskich oraz pogranicza zootechniki i medycyny weterynaryjnej. Zajmował się gerontologią zwierząt.