Co więcej, wolność poglądów, wolność słowa i wolność prasy są postrzegane jako podstawowe prawa umożliwiające obywatelom głosowanie zgodnie z własnymi przekonaniamiA. Barak,The Judge in a Democracy, Princeton University Press, 2006, p. 27, , Google Books link.H. Kelsen, Ethics, Vol. 66, No. 1, Part 2: Foundations of Democracy (October, 1955), s. 1–101..
Szczególnie duże różnice zachodzą między starożytnymi a współczesnymi formami demokracji.
Demokracja może być stopniowana – tzn. w danym ustroju politycznym faktyczny udział we władzy ogółu obywateli może być większy albo mniejszy.
Według współczesnych kryteriów, demokracja opiera się naMariusz Gulczyński, Politologia. Podręcznik akademicki, Wyd. Druktur, Warszawa 2010.: dostępności sfery polityki dla wszystkich bez ograniczeń ze względów klasowych, rasowych, majątkowych, religijnych; możności wybierania kandydatów na stanowiska publiczne i swobodzie dostępu do tych stanowisk, czy jakichkolwiek innych (poza wyrokiem sądowym pozbawiającym praw publicznych); suwerenności narodu (ludu) oznaczającej, że władza zwierzchnia, niezbywalna i niepodzielna, należy do zbiorowości społecznej żyjącej w granicach państwa; zasadzie reprezentacji – utożsamiona z delegowaniem uprawnień władczych na przedstawicieli obieralnych przez naród w wyborach powszechnych i działających pod jego