wcześniej nie był osobno klasyfikowany, gdyż uznawano go za podgatunek. Liczebność populacji szacuje się na 250–999 dorosłych osobników, a jej trend uznawany jest za spadkowy.
4 marca 2015 o godzinie 11 jeden z członków ekspedycji organizacji ProAves w pasmo Sierra Nevada de Santa Marta wykonał zdjęcie nieokreślonego ptaka, który przysiadł na pobliskim krzewie; został później oznaczony jako hełmik purpurowobrody. Była to pierwsza obserwacja od 1946, kiedy M.A. Carriker odłowił 23 okazy – przez kolejne 69 lat O. cyanolaemus nie był widziany. Podczas jednej z wypraw, w 2004, został odnaleziony rzadki strzyżyk górski (Troglodytes monticola; endemit tego samego pasma), jednak hełmika nie odnaleziono. Wraz z okazami Carrikera w muzeach na całym świecie w marcu 2015 znajdowały się 62 okazy hełmika purpurowobrodego.
Już w 1922 gatunek został określony przez Todda i Carrikera mianem skrytego i skąpo rozlokowanego w badanym Paramo de Mamarongo. Poważnym zagrożeniem dla hełmików purpurowobrodych jest wypalanie łąk celem uzyskania miejsca na wypas bydła oraz wycinka E. occulta celem uzyskania drewna na opał.