Apotecja występują rzadko. Są czarne, siedzące lub wyrastające na krótkich trzoneczkach i mają średnicę do1,5 mm. Worki zgrubiałe, 8-zarodnikowe. Zarodniki bezbarwne, proste, szeroko elipsoidalne, o rozmiarach 6-12 × 4–8 μm.
Jest dość łatwa do odróżnienia od innych gatunków kruszownic. Morfologicznie i czasami również barwą podobna jest np. kruszownica zwyczajna (Umbilicaria cylindrica), kruszownica wielolistkowa (Umbilicaria polyphylla), kruszownica szorstka (Umbilicaria hirsuta), ale wśród wszystkich gatunków kruszownic tylko kruszownica strojna ma na górnej powierzchni izydia. Pomocnymi w identyfikacji tej kruszownicy cechami jest także brak chwytników na dolnej powierzchni, brak rzęsek na bokach listków i brązowa (czasami niemal czarna) barwa.
Reakcje barwne: rdzeń K, C + czerwony, KC + czerwony, P-. Kwasy porostowe: kwas gyrofosforowy, kwas lekanorowy.
Występowanie i siedlisko Jest szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej;