Zosim Wasiljewicz Nikołajew (ros. Зосим Васильевич Николаев, ur. 1905 w Moskwie, zm. we wrześniu 1979 w Kostromie) – funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, pułkownik, szef Zarządu NKWD/NKGB w Kraju Ałtajskim (1939–1941).
Życiorys W 1925 ukończył szkołę fabryczną w Moskwie, od 1926 w WKP(b), od września 1927 do października 1929 w Armii Czerwonej, od listopada 1930 do lipca 1934 uczył się w technikum lotniczym w Moskwie, a od lipca 1945 do kwietnia 1935 słuchacz Centralnej Szkoły NKWD ZSRR. Od kwietnia 1935 do stycznia 1939 pełnomocnik operacyjny Wydziału Ekonomicznego, Kontrwywiadowczego, Wydziału III Zarządu I Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego, pomocnik szefa Oddziału I Głównego Zarządu Ekonomicznego NKWD ZSRR, od 11 grudnia 1935 sierżant, a od 8 kwietnia 1938 młodszy porucznik bezpieczeństwa państwowego. Od 27 stycznia 1939 do 26 lutego 1941 szef Zarządu NKWD Kraju Ałtajskiego, 21 lutego 1939 mianowany kapitanem bezpieczeństwa państwowego, od 26 lutego do 31 lipca 1941 szef Zarządu NKGB Kraju Ałtajskiego. Od 7 sierpnia 1941 do 28 kwietnia 1942 szef Oddziału I Wydziału I Głównego Zarządu Ekonomicznego NKWD ZSRR, od kwietnia 1942 do stycznia 1943 zastępca szefa Wojsk NKWD Ochrony Tyłów Frontu Karelskiego ds.