Zofia, imię świeckie Sofija Michajłowna Bołotowa, primo voto Jankowa, secondo voto Astafjewa (ur. 1845, zm. 1888) – rosyjska mniszka prawosławna, pierwsza przełożona monasteru Kazańskiej Ikony Matki Bożej i św. Ambrożego z Optiny w Szamordinie, święta prawosławna.
Życiorys Była córką urzędnika, radcy tytularnego, Michaiła Pawłowicza Bołotowa. Wielki wpływ na jej wychowanie i poglądy wywarła głęboko wierząca matka, Aleksandra Dmitrijewna Bołotowa. Z sześciorga dzieci Bołotowów czworo wstąpiło do monasterów: Dmitrij i Jewgienij zostali mnichami odpowiednio w Pustelni Optyńskiej i w Monasterze Lutykowskim, zaś Marija – mniszką w monasterze Świętych Borysa i Gleba w Anosinie. Sofija Bołotowa miała również starszą siostrę Warwarę, która zmarła w dzieciństwie, i młodszą Jeleną, która wyszła za mąż za szlachcica Dolinino-Iwanskiego.
W 1875 Sofija Bołotowa wyszła za mąż za Andrieja Jańkowa. Zmarł on po roku małżeństwa;