W związku z zawarciem w marcu 1918 traktatu pokojowego kwestia ochrony i obrony granicy nabrał dla radzieckiej republiki szczególnego znaczenia. Zgodnie z postanowieniami traktatu zostały oderwane od niej kraje bałtyckie i część Białorusi. Ukraina i Finlandia zostały uznane za niepodległe państwa. Turcji przekazano miasta Kars, Ardahan i Batumi. Między Niemcami a Rosją ustanowiono strefę zdemilitaryzowaną na długości około 2000 wiorst, przechodzącą wzdłuż linii Narwy, Gdowa, południowych powiatów guberni Orłowskiej, Woroneskiej i Kurskiej do przyszłej granicy z Ukrainą.
W kwietniu od radzieckiej republiki odłączyły się Gruzja, Armenia i Azerbejdżan. Należało wyposażyć nową granicę od wybrzeża Morza Barentsa do Morza Kaspijskiego i zorganizować jej obronę. Złożoność tego zadania była spotęgowana z jednej strony brakiem niezbędnych zasobów materialnych, z drugiej zaś brakiem profesjonalnych kadr straży granicznej.