Mikołaja i jego najbliższych towarzyszy, podczas których burzyli mury, przekopywali grunt, a nawet torturowali strażnika świątyni. W końcu odnaleźli relikwie, które uznali za najdroższy skarb. Wypłynęli z nimi na Cypr, potem do Jafy w Ziemi Świętej, aby dotrzeć do Jerozolimy. Wzięli udział w oblężeniu i szturmie Hajfy. Po zwycięstwie drogą morską wrócili do Wenecji, a relikwie św. Mikołaja zostały złożone w klasztorze na Lido. Tekst właściwej Translacji zamyka uroczysta homilia biskupa Henryka, po której w tekście znajduje się opowiadanie o jedenastu cudach, które wydarzyły się na Lido za sprawą św. Mikołaja.
Forma i styl Translacji Historia o translacji jest z jednej strony klasycznym dziełem hagiograficznym, składającym się z trzech części: właściwej translacji, kazania i rejestru cudów (miracula). Zarazem w dużych fragmentach jest kroniką wojennych dokonań Wenecjan w formie rycerskich gesta. Utwór został napisany rytmizowaną i rymowaną prozą łacińską, zwaną cursus, z zastosowaniem rymu dwuzgłoskowego. Podzielony jest na kilkadziesiąt krótkich opowieści, z których każda zawarta jest w osobnym rozdziale.
Znaczenie Translacji thumb|Wnętrze kościoła św. Mikołaja () na Lido z relikwiami świętego w ołtarzu.