Ten ostatni niejednokrotnie zmniejszał liczbę zwolenników ruchu, zwłaszcza na wsi wpływy republikańskie były niewielkie. thumb| João Franco i Bernardino Machado, karykatura z 1904 W wyborach 1892 roku do Kortezów weszło trzech deputowanych Portugalskiej Partii Republikańskiej, w 1908 siedmiu, a w 1910 roku już czternastu.
Z początkiem XX w. fatalna sytuacja gospodarcza i chaotyczne posunięcia polityczne króla pomogły, by postulat obalenia monarchii nabrał pozorów realnego i logicznego posunięcia, przy tym znacznie łatwiejszego niż większość innych środków naprawy państwa. Wzrastającą popularność Portugalskiej Partii Republikańskiej wykorzystał dotychczasowy Odrodzeniowiec Bernardino Machado, który po zmianie barw partyjnych zdołał objąć kierownictwo republikanów.
Wszystkie środowiska postępowe, nie tylko republikańskie, miały silne poparcie w ludności dwóch największych miast, pośród ludzi wykształconych i aktywnych. Szczególnie silny był rozdźwięk między Lizboną a resztą kraju. Środowiska wiejskie, choć jednoznacznie konserwatywne, cechowały się znaczną biernością. Ich względną siłę wzmacniał postulat neutralności politycznej korony i Kościoła.