Kultura pamięci a pamięć zbiorowa Ze ścisłego połączenia terminów „kultura pamięci” i „pamięć zbiorowa” wynika „kariera” tego pierwszego w dyskursie naukowym związanym z rozwojem badań nad pamięcią. Wraz ze wzrostem zainteresowania przeszłością w Europie od końca lat 70. XX wieku i upowszechnieniem się pojęcia „pamięć zbiorowa” w naukach humanistycznych, ten socjologiczny termin uległ zatarciu i rozmyciu. Szukając alternatywnych koncepcji, naukowcy stworzyli pojęcia takie jak: kulturowe pamiętanie, pamięć społeczna, pamięć kulturowa, kultura historyczna, a także: kultura pamięci.
Kultura pamięci a kultura historyczna Termin „kultura pamięci” należy traktować jako bliskoznaczny z terminem „kultura historyczna”. Ten drugi jest bardziej rozpowszechniony w polskim dyskursie naukowym. Pisali na jego temat m.in. Stanisław Zakrzewski i Brygida Kürbisówa, współcześnie używa go Andrzej Szpociński.
Kultura pamięci silniej akcentuje jednak wykorzystywanie przeszłości w teraźniejszości np. do wspierania określonych tożsamości, jak również podkreśla kwestie związane z dyskursywnymi i artystycznymi przedstawieniami historii.