Używane tu nazwy nie są zbyt celne, jako że dawne teorie były mylące.
Organizm na drodze swej ontogenezy może wykazywać heterochroniczne cechy w sześciu wymiarach, choć Gould przyznał, że występują pewne związki pomiędzy wzrostem i dojrzewaniem płciowym. Stworzenie może dla przykładu prezentować pewne cechy neoteniczne i opóźniony rozwój, co skutkuje nowymi właściwościami pochodzącymi od oryginalnego organizmu jedynie dzięki tym samym genom regulacyjnym. Większość nowych cech człowieka w porównaniu z najbliższymi mu wielkimi małpami ma właśnie taką naturę, nie wynika z większych zmian w genach strukturalnych.
Przykłady thumb|Darwinopterus Dowodów popierających tę koncepcję dostarczyła paleontologia. Nie uważa się, by ten wzorzec był uniwersalny, ale istnieje obecnie szeroki wachlarz przykładów obejmujących różne taksony, wśród nich choćby: ewolucja człowiekowatych: wczesna ewolucja dwunożności u Australopithecinae i modyfikacja obręczy miednicznej wyprzedziły znacznie jakiekolwiek ważniejsze zmiany budowy czaszki czy wielkości mózgu Archaeopteryx. Około 150 lat temu Thomas Henry Huxley porównał Archaeopteryx i małego teropoda kompsognata. Obie skamieliny pochodziły z wapieni z Solnhofen w Bawarii. Uczony wykazał, że skamieniałości są bardzo podobne z wyjątkiem przednich kończyn i piór archeopteryksa.