W czasie panowania Władysława Hermana powstaje nowa katedra na Wawelu z zachowaną do dziś kryptą św. Leonarda. Przykładem budowli centralnej jest rotunda w Cieszynie. Budownictwo klasztorne reprezentują XII- i XIII-wieczne założenia m.in. opactwa Benedyktynów w Tyńcu i na Ołbinie. Przykładami XIII-wiecznej architektury i sztuki monastycznej są wielkie opactwa cysterskie w Wąchocku, Sulejowie, Koprzywnicy.