Źródłami ciepła napędzającego konwekcję w płaszczu jest rozpad naturalnych izotopów promieniotwórczych obecnych w skałach, strumień ciepła pochodzący z jądra Ziemi, oraz ciepło pierwotne Ziemi powstałe przy akrecji.
W grzbietach śródoceanicznych, w strefach spreadingu, na powierzchnię ziemi wylewają się wielkie ilości bazaltów toleitowych o stałym składzie mineralnym i chemicznym, w tym pierwiastków śladowych. Są to bazalty typu MORB. Towarzyszą im wyrzuty wód z kominów hydrotermalnych. Nowo utworzone skały skorupy oceanicznej wędrują do strefy subdukcji. Tam są wciągane w głąb płaszcza, być może przetopione i wędrują z powrotem do strefy spreadingu, gdzie ponownie wydostają się na powierzchnię ziemi zachowując swój niezmieniony skład chemiczny. Proces ten obrazowo określa się mianem recyklingu płaszcz-skorupa. Proces ten tworzy zamknięty cykl geologiczny i ma dosyć ograniczony wpływ na procesy geologiczne i tektoniczne zachodzące w obrębie kontynentów. Jednak to proces subdukcji prowadzi do powstawania stref wulkanicznych i gór wzdłuż granic kontynentów.