Biolodzy ewolucyjni zajmują się mechanizmami ewolucji organizmów żywych, w tym: thumb|Filogenetyczne drzewo istot żywych, zbudowane na podstawie danych dotyczących rRNA (efektów badań w dziedzinie biologii ewolucyjnej) thumb|Przykład rozsunięcia nisz ekologicznych dwóch z pięciu żerujących w lesie szpilkowym gatunków lasówek w wyniku konkurencji o pożywienie; cyfry – numery stref wysokości (po 3 m)
neutralnej – prowadzącej do zmian losowych, nie powodujących przewidywalnego zwiększenia lub zmniejszenia stopnia przystosowania gatunku do środowiska, ukierunkowanej – prowadzącej do wzrostu jego adaptacji lub do różnicowania, czyli procesu zachodzącego w kierunku specjacji (powstawania nowych gatunków).
Zgodnie z zasadami neodarwinizmu podstawowym mechanizmem ewolucji gatunku, nieprzerwanie zachodzącej od chwili jego powstania, jest dobór naturalny (w tym osobniczy, płciowy i krewniaczyW rzeczywistości wszystkie te „rodzaje doboru”, są jedynie przejawami doboru genowego, patrz ) lub sztuczny.