Cieniem na rządach Mentuhotepa II położyła się jednak słabość następstwa. Pomimo pewnych osiągnięć takich jak zapoczątkowanie budowy umocnień regionu wschodniej delty, czy kontynuacja polityki budowlanej, rządy wiekowego Mentuhotepa III i Mentuhotepa IV wydają się wskazywać na osłabienie państwowości. W Kanonie Turyńskim, jednym z podstawowych źródeł dla periodyzacji dziejów Egiptu, Mentuhotep IV nie został nawet wymieniony. W inskrypcjach z tego okresu pojawia się natomiast wezyr Amenemhat, tytułowany dziedzicznym księciem i gubernatorem. Zbieżność imion z pierwszym władcą kolejnej XII dynastii Amenemhatem I rodzi przypuszczenia, że na dworze tebańskim mogło dojść do przewrotu.
Początki panowania XII dynastii thumb|left|150px|Głowa posągu Senusereta I
Nowy władca Amenemhat I, którego imię własne oznaczało Amon jest na czele, pochodził z północy i był synem kapłana Sezostrisa i Nofret. Jego imię Horusowe Odnawiający narodziny oznaczało w zasadzie pierwszy z rodu. Początki jego panowania to jednak czas kontynuacji, a to każe snuć kolejne domysły dotyczące zmiany dynastii i przypuszczać, że następstwo równie dobrze mogło dokonać się poprzez wybór jakiego dokonał ostatni z faraonów XI dynastii. Aby wzmocnić własną pozycję nowy faraon odwołał się, podobnie jak poprzednicy, do religii.