Powstanie na Jamale (ros. Восстание на Ямале) – antykomunistyczne wystąpienie zbrojne na Dalekiej Północy ZSRR w 1943 roku.
Historia Wiosną 1943 r. autochtoniczna ludność Jamału, czyli Nieńcy, przestali otrzymywać dostawy chleba. Na znak protestu rozpoczęło się masowe uprowadzanie reniferów z miejscowych kołchozów do tundry. Grupę inicjatywną tworzyło 3 Nieńców z kołchozu im. Woroszyłowa. W rezultacie ok. 100 km od faktorii Jara u podnóża góry Niedź-Ju zostało utworzone obozowisko zbiegłych Nieńców, wokół którego rozbiły się szałasy rodzin. Wszyscy Nieńcy byli uzbrojeni. Urządzono ogólne zebranie (tzw. soborkę), na którym zostali wybrani wodzowie: Siergiej Nogo i Wasilij Laptander. Przyjęto nazwę „Mandala” (w tłumaczeniu z języka nienieckiego „Powstanie”). Sformowano oddziały powstańcze, mające rozwiązywać kołchozy i zabierać stada reniferów. W kilku przypadkach doszło do aresztowania pracowników kołchozowych nastrojonych prosowiecko.