Emancypacja (, dosł. wypuszczenie z rąk) – wyzwolenie i obdarzenie kogoś pełnią praw.
Początkowo, w prawie rzymskim, emancypacja oznaczała wyzwolenie spod władzy ojcowskiej. Współczesne znaczenie tego słowa wywodzi się z XVII i XVIII w.Benton, s. 332 i oznacza wyjście jednostek czy grup społecznych ze stanu zniewolenia.
Emancypacja dotyczyć może wszelkich zbiorowości, które cierpią z powodu opresji, wykluczenia czy dyskryminacji. Najbardziej znane procesy emancypacyjne dotyczyły zniesienia niewolnictwa, równouprawnienia kobiet czy grup etnicznych i religijnych (Żydów, katolików w Wielkiej Brytanii). Pojęcia tego używano jednak również w odniesieniu do kolonii walczących o niepodległość.
Emancypacja w prawie rzymskim
Emancypacja była czynnością prawną odwrotną do mancypacji. Była to jedna z form wygaśnięcia władzy ojcowskiej wobec osób alieni iuris.
Współczesne znaczenie emancypacji W epoce nowożytnej emancypacja zaczęła oznaczać wyzwolenie pewnych grup społecznych. W XVII w. pojęcie było odnoszone do aktów tolerancji wobec grup religijnych, w XVIII w. do wyzwolenia niewolników, a od XIX w. do wyzwolenia kobietEmancipation w: Online Etymology Dictionary, dostęp: 1 lipca 2013 r..