Zawierało ono postulaty, według których Stany Zjednoczone uważają, że kolonizacja na półkuli zachodniej jest zakończona, a każda próba narzucenia systemów politycznych w państwach Ameryki Południowej, zostanie uznana przez USA za działanie wrogie. Ponadto prezydent twierdził, że jego kraj nie będzie ingerował w sprawy państw latynoamerykańskich i europejskich i liczy na takie samo zachowanie mocarstw monarchistycznych. Pośród społeczeństwa amerykańskiego oświadczenie to spotkało się z aprobatą i entuzjazmem, choć politycy obawiali się, że Monroe może doprowadzić do kolejnej wojny.
Nominacje do Sądu Najwyższego James Monroe nominował jednego sędziego Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych: (19) Smith Thompson (1 września 1823) (po śmierci Henry’ego Livingstona)
Stany przyłączone do USA (20) Missisipi – 10 grudnia 1817 (21) Illinois – 3 grudnia 1818 (22) Alabama – 14 grudnia 1819 (23) Maine – 15 marca 1820 (24) Missouri – 10 sierpnia 1821
Emerytura i śmierć Po ustąpieniu z urzędu prezydenta powrócił do rodzinnej posiadłości Oak Hill w hrabstwie Loudoun w Wirginii. Na emeryturze nie stronił od życia publicznego – w 1829 został przewodniczącym Zgromadzenia Konstytucyjnego Wirginii.