System emerytalno-rentowy w Polsce obejmuje w rzeczywistości kilka odrębnych, funkcjonujących równolegle i na różnych zasadach, systemów zabezpieczenia społecznego wypłacających świadczenia emerytalne lub rentowe, przyznawane najczęściej na wniosek, a w niektórych sytuacjach – z urzędu.
Historia i kierunki reform Już od pierwszych lat istnienia III Rzeczypospolitej podnoszono problem zapewnienia długoterminowego i zbilansowanego finansowania świadczeń emerytalnych, zwłaszcza wobec nowego zjawiska demograficznego, jakim był spadający przyrost naturalny. Osoby, którym przyznano emeryturę przed 1999 rokiem, a także inne osoby urodzone przed 1949 rokiem, miały przyznawane emerytury według dwóch głównych kryteriów: osiągnięcia wieku emerytalnego oraz posiadania odpowiednio długiego okresu pozostawania w ubezpieczeniu (stażu) składającego się z okresów składkowych i nieskładkowych. Wysokość emerytury tylko pośrednio zależała od wysokości odprowadzanych w przeszłości składek.