Nieumyślność w prawie cywilnym polega na niezachowaniu należytej staranności. Niektóre prawodawstwa (np. francuskie) idą za prawem rzymskim, określając model dobrego ojca rodziny, inne zaś kształtują bardziej abstrakcyjny wzorzec (np. ustawodawca niemiecki i szwajcarski).
Karne W prawie karnym niedbalstwo uznawane było tradycyjnie za formę winy nieumyślnej (nieświadoma wina nieumyślna), przeciwstawianą lekkomyślności (nieumyślności świadomej). Wyjaśniane było jako sytuacja, gdy sprawca nie miał zamiaru popełnienia czynu zabronionego i następnie nie był też świadomy zaistnienia czynu zabronionego, to popełnił go, mimo że powinien był dołożyć staranności, by zachować się z należytą ostrożnością, i mimo że mógł przewidzieć, że jego zachowanie nosi znamiona czynu zabronionego. W tym ujęciu powinność zachowania staranności powinna być oceniana wspólnie dla osób znajdujących się w zbliżonych sytuacjach, natomiast możność przewidywania oceniana być powinna indywidualnie, w zależności od poziomu wiedzy, cech osobowości i inteligencji konkretnego sprawcy.