Jak już wspomniano wyżej, sąd jest związany cofnięciem pozwu. Od zasady tej istnieją jednak wyjątki. W myśl art. 203 § 4 kpc sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. W takim przypadku sąd zawiadamia strony o uznaniu cofnięcia za niedopuszczalne, czyni o tym wzmiankę w protokole i prowadzi postępowanie dalej; zdaniem części teoretyków i praktyków sąd powinien jednak wydać postanowienie o uznaniu cofnięcia za niedopuszczalne.
O cofnięciu pozwu sąd zawiadamia pozwanego. Pozwany ma wówczas dwa tygodnie od doręczenia zawiadomienia na złożenie wniosku o przyznanie kosztów procesu. Jeżeli skuteczność cofnięcia zależy od zgody pozwanego, niezłożenie przez niego tego wniosku w tym terminie uważa się za zgodę na cofnięcie pozwu (art. 203 § 3 kpc). Jeżeli wniosek ten zostanie złożony, sąd przyzna pozwanemu od powoda zwrot kosztów procesu.
Skutkiem cofnięcia pozwu jest umorzenie postępowania (art. 355 § 1 kpc), ponieważ wydanie wyroku staje się zbędne (ze względu na brak potrzeby rozstrzygnięcia sporu).