Przemiany układu urbanistycznego Już pod koniec XIII wieku, podczas budowy fortyfikacji miasta, zasięg miasta lokacyjnego został poszerzony, przede wszystkim na północ, a także na wschód i zachód, sięgając obecnych granic Starego Miasta, ograniczonych przez mury obronne zbudowane na przełomie XIII i XIV w. W początkach XIV w. najprawdopodobniej doszło do zaburzenia szachownicy lokacyjnej poprzez odchylenie na północy obecnej ulicy Mikołajskiej wskutek budowy siedziby starosty na Gródku. Od XIV wieku nastąpiła też integracja miasta lokacyjnego z położonym pomiędzy nim a zamkiem na Wawelu Okołem.
Pierwsza lokacja Krakowa Lokacja z 1257 roku bywa nazywana „wielką” – w celu odróżnienia jej od domniemanej wcześniejszej pierwszej lokacji Krakowa, na temat której przeprowadzenia toczy się dyskusja wśród historyków. Ta ewentualna pierwsza lokacja miasta mogła mieć miejsce ok. 1220 r. Zdaniem zwolenników tej tezy konieczność nowej lokacji w 1257 r. miała wynikać ze zniszczenia zorganizowanego już wcześniej miasta wskutek najazdu tatarskiego, a także ze zbyt skromnie założonego układu urbanistycznego. Świadectwem wcześniejszej organizacji gminy miejskiej w Krakowie są pojawiający się przed 1257 r. w źródłach sołtysi krakowscy. Jeszcze w XIX w.