Po generalnym remoncie, przystosowującym budynek przy ul. Gdańskiej do nowej funkcji, muzeum zostało otwarte 16 października 1960 roku. W otwarciu uczestniczył ówczesny Przewodniczący Rady Państwa Aleksander Zawadzki. W momencie powstania muzeum teren byłego więzienia nazistowskiego na Radogoszczu stał się jego oddziałem. Nowo powstałe Muzeum było jednym z wielu podobnych tworzonych w tym czasie na obszarze całej Polski, dla dokumentacji dziejów polskiego ruchu rewolucyjnego lub robotniczego, przede wszystkim w dużych ośrodkach przemysłowych, np. w Warszawie (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Robotniczego), na Śląsku (np. w Dąbrowie Górniczej – Muzeum Historii Ruchu Robotniczego im. Aleksandra Zawadzkiego), czy w Poznaniu (Muzeum Historii Ruchu Robotniczego; od 16 grudnia 1997 r. – Muzeum Wielkopolskie Muzeum Walk Niepodległościowych). W Łodzi było podówczas jedynym w pełni historycznym – jakkolwiek już od 1955 r.