Po upadku Cesarstwa w wyniku wojen napoleońskich, niemiecki porządek prawny uległ wpływom oświeceniowym. W niektórych krajach niemieckich przyjęto francuski Kodeks cywilny z 1804 r. Spotkało się to z oporem konserwatywnie nastawionych środowisk prawniczych. W pracy O powołaniu naszych czasów do ustawodawstwa i nauki prawa (1815) Friedrich Carl von Savigny wyraził myśl, że prawo jest instytucją, odzwierciedlającą życie i historię narodu. Tym samym kodyfikacje i aktywna działalność ustawodawcza są sztuczne i szkodliwe. Poglądy te stały się podstawą historycznej szkoły prawa. Spór między kodyfikatorami i historycystami trwał do końca XIX stulecia. Jednocześnie rozwinęły się znacznie studia nad prawem rzymskim, prowadzone przez pandektystów.
Zjednoczenie Niemiec w latach 1866–1871 spowodowało ostateczne rozejście się systemów prawnych Austrii i Niemiec.
Pod koniec XIX wieku prowadzone były prace nad stworzeniem jednolitego dla II Rzeszy kodeksu cywilnego. Efekt tych prac – – ostatecznie wszedł w życie 1 stycznia 1900 r.