Służba „Cöln” został zamówiony pod prowizoryczną nazwą „Ersatz Ariadne” (jako następca zatopionego w 1915 roku krążownika pancernopokładowego „Ariadne”). Jego stępkę położono w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu w 1915 roku (numer stoczniowy 247). Został zwodowany 5 października 1916 roku, wszedł do służby 17 stycznia roku 1918.
Po wejściu do linii pod dowództwem Ericha Raedera (17 stycznia – październik 1918 roku) „Cöln” i później „Dresden” dołączyły do głównych sił floty. Zostały przydzielony do 2. Grupy Rozpoznawczej, wraz z krążownikami , , , „Nürnberg” i „Karlsruhe”. Okręty brały udział w operacji głównych sił floty w rejonie Norwegii w dniach 23–24 kwietnia 1918. 1. i 2. Grupy Rozpoznawcze, wraz z 2. Flotyllą Torpedowców, miały zaatakować silnie broniony brytyjski konwój do Norwegii, reszta floty niemieckiej płynęła w odwodzie. Niemcom nie udało się zlokalizować konwoju, który w rzeczywistości przepłynął akwen dzień przed wyjściem z portów floty niemieckiej. W rezultacie admirał Reinhard Scheer przerwał operację i wrócił do portu.