DżadydyzmLandowski Z., Islam. Nurty, odłamy, sekty, Książka i Wiedza, Warszawa 2008, s. 81.Rashid A., Dżihad. Narodziny wojującego islamu w Azji Środkowej, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2003, s. 47. lub ruch dżadidówWójcik J., Ruch basmaczy w radzieckiej Azji Środkowej 1918-1933, Fundacja Studiów Międzynarodowych, Warszawa 2008, s. 28-29. – muzułmański (tatarski) ruch religijno-społeczny powstały pod wpływem zachodnich idei i prądów naukowych w 1883. Występował w Turkiestanie i Tatarstanie. Nazwa pochodzi od tureckich słów oznaczających nową metodę, w języku polskim spotykamy różne rodzaje zapisu, gdzie druga część zwrotu znaczy nowy: usul jadid, usul-i dżedid lub usul-i-jadid. Ruch ten popularny był wśród muzułmanów rosyjskich, zwłaszcza wśród Tatarów, będąc jednym z reformatorskich, antykolonialnych ruchów, które pojawiły się w XIX-wiecznym świecie muzułmańskim i których celem było pogodzenie zachodniej nowoczesności z kulturą islamską. Jego twórcą był İsmail Gaspıralı.