Czołowymi działaczami związków „polskich” byli: Gustaw Simon - publicysta endecki, Jan Brzeskot - działacz polskiego ruchu związkowego w Westalii, Leon Matla, bracia Jan i Józef Długokęccy. Organem prasowym endeckiego ruchu zawodowego był tygodnik „Życie Robotnicze” redagowany przez Gustawa Simona. Największym z „polskich” związków było Stowarzyszenie Zawodowe Przemysłu Włókienniczego „Jedność”, które swoją działalność na całe niemal Królestwo, skupiając 33,5 tys. członków. PZZ osiągnęły swe apogeum w latach 1906–1907. Później represje władz spowodowały kryzys narodowego ruchu zawodowego (np. związek „Jedność” zmalał do 4 tys. członków w 1909 roku, a w 1910 został zdelegalizowany).
Odbudowa PZZ nastąpiła w czasie I wojny światowej. W końcu 1914 roku odrodził się związek włókniarzy „Praca” w Łodzi, jesienią 1915 roku PZZ w Warszawie. Od października 1916 roku zaczęto wydawać w Warszawie organ PZZ „Wiadomości Robotnicze”. W lutym 1918 roku doszło do zjednoczenia PZZ w Królestwie Polskim. Pod względem politycznym PZZ wraz z NZR popierały aktywistyczną orientację Piłsudskiego. W warunkach rabunkowej polityki okupanta niemieckiego i austro-węgierskiego spowodowało to gwałtowny spadek popularności PZZ w 1917 roku.