wyd. 4 – 2017). Upadek Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie, przeł. Irena Szymańska, przypisy przeł. Mikołaj Szymański, PIW, Warszawa 2000 (wyd. 2 – 2017).
Problematyka W pracy Gibbon wyraził swój pogląd na istotę dziejów, którą widział jako unoszącą się i opadającą spiralę prowadzącą ludzkość do coraz wyższych i bardziej zaawansowanych urządzeń moralno-społecznych, w tym ujęciu upadek Rzymu był momentem załamania się postępu, początkiem kolejnej epoki wzrostu miał być według Gibbona okres wypraw krzyżowychA.F. Grabski, Dzieje historiografii, s. 351.. Przyczyn upadku imperium rzymskiego Gibbon upatrywał przede wszystkim w najazdach barbarzyńców i w rozwoju chrześcijaństwa. Barbarzyńcy mieli zaszczepić w rzymskim świecie demokrację i tradycje wolnościoweA.F. Grabski, Dzieje historiografii, s. 351–352.. Chrześcijaństwo z drugiej strony opierało się na wierze w nadejście Królestwa Niebieskiego, co sprawiało, że chrześcijanie zaniedbywali świeckie państwo. Ogromne nakłady kierowano na kościół, przez co budżet Rzymu nie był w stanie finansować innych wydatków.