Treść Akcja toczy się na Litwie w zaborze rosyjskim, w środowisku polsko-litewskiej szlachty. Główny bohater, lingwista i etnograf, królewiecki profesor Wittembach, który pragnie przetłumaczyć na język żmudzki Ewangelię przybywa tam w poszukiwaniu starego piśmiennictwa sakralnego. Celem jego wyprawy jest dwór hrabiego Szemiota, który posiada w swych zbiorach bezcenny zabytek języka żmudzkiego Catechismus Samogiticus Ławickiego. Po drodze, w Wilnie, poznał u księżnej Katarzyny Pacowej młodą Polkę, Julię Iwicką, która podarowała mu żmudzką balladę Trzech Budrysów. Hrabia Szemiot wyjawia mu, że padł ofiarą mistyfikacji, dodał przy tym, że utwór opisuje w rzeczywistości urodę panny Iwickiej. Jest to o tyle istotne, że autor przedstawia hrabiego Szemiota jako naśladowcę Budrysów, który przywozi sobie z Dowgiełł Laszkę za żonę, właśnie pannę Julię. Małżeństwo Żmudzina z Laszką nie kończy się jednak dobrze. W nocy Budrys poszarpał Laszkę, wypił z niej krew i przepadł bez śladu. W toku opowiadania Mérimée robi aluzje do dziwnego zachowania się hrabiegoː w nocy chodzi po drzewach lub wyje w łóżku, ma niesamowite spojrzenie, drżą przed nim psy i konie. Jest wilkołakiem, zrodzonym z matki z rodu Kiejstutów, która po ślubie popadła w obłąkanie. Jego powodem był wypadek na polowaniu.