Towarzystwo imienia Hellmuta von Gerlacha (Hellmut-von-Gerlach-Gesellschaft) zostało założone w Berlinie w roku 1948 jako stowarzyszenie o zasięgu ogólnoniemieckim. Jako pierwsze niemiecko-polskie stowarzyszenie miało na celu wynikające z doświadczeń II wojny światowej krzewienie porozumienia z narodem sąsiedniego kraju. Założyciele stowarzyszenia pochodzili z różnych kręgów społeczeństwa niemieckiego. Po powstaniu dwóch państw niemieckich w roku 1949 towarzystwo działało nadal na terenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Na terenie Republiki Federalnej Niemiec Towarzystwo imienia Hellmuta von Gerlacha zostało założone od nowa w roku 1950 w Düsseldorfie pod kierownictwem emerytowanego generała Hannsa von Rohra.
Patronem obydwu stowarzyszeń był niemiecki publicysta i polityk Hellmut von Gerlach, w latach 1918/1919 podsekretarz stanu w pruskim ministerstwie spraw wewnętrznych. Jego wysiłki dla niemiecko-polskiego pojednania spotykały się z wrogim przyjęciem.