Nadawanie Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nadawano obywatelom państw obcych lub zamieszkałym za granicą innym osobom, które swą działalnością polityczną, społeczną, gospodarczą albo w zakresie nauki, oświaty, kultury, sztuki, ochrony zdrowia lub w innej dziedzinie wniosły wybitny wkład w dzieło rozwoju współpracy międzynarodowej oraz umacniania i pogłębiania przyjaźni łączącej Polską Rzeczpospolitą Ludową z innymi państwami i narodami. „Zamieszkałe za granicą inne osoby” w praktyce było eufemistycznym określeniem Polonii – obywateli polskich pozostających na emigracji. Order mógł być również nadany zagranicznej instytucji, miastu lub jednostce terytorialnej.
Order nadawała Rada Państwa, na wniosek Ministra Spraw Zagranicznych, ewentualnie Przewodniczącego Rady Państwa, Prezesa Rady Ministrów lub Komitetu Centralnego PZPR.
Po zmianie ustroju i nazwy państwa polskiego na Rzeczpospolita Polska w grudniu 1989, zaszła potrzeba nowej regulacji odznaczeń państwowych. Zdecydowano pozostawić Order Zasługi, nieco zmieniając jego formę.