thumb|Typowy dla wczesnych kościołów łacińskich plan bazyliki św. Jana na Lateranie (IV w.)Por. . Stanowiła uprzywilejowaną przestrzeń dla celebracji Kanonu rzymskiego. Bazylika była również katedrą papieża Grzegorza Wielkiego. Litera A oznacza miejsce przewodniczenia dla biskupa, B – siedzenia dla koncelebrujących z nim prezbiterów, C – miejsce ołtarza w centrumZ książki Eustace’a Johna Chetwode’a, A Classical Tour through Italy, Londyn 1817, s. 133. Kanon rzymski – tekst modlitwy eucharystycznej tradycji rzymskiej, celebrowanej w Kościele łacińskim i Kościołach starokatolickich. Należy do najstarszych w chrześcijaństwie, jej korzenie sięgają liturgii chrześcijańskiej pierwszych wieków, przystosowującej do swoich potrzeb modlitwy sederu paschalnego oraz liturgii synagogalnej. W formie pisanej Kanon istnieje prawdopodobnie od IV wieku. W okresie od VI do XX wieku był sprawowany w prawie niezmienionym brzmieniu, choć forma jego celebracji przechodziła okresy upadku i odnowy. W czasach nowożytnych został najpierw odnowiony w mszale rzymskim Piusa V wydanym po soborze trydenckim w 1570 r., potem także w mszale opublikowanym przez Jana XXIII w 1962 r. Przez wieki był jedyną rzymską liturgią eucharystyczną.