Projekt ustrojowy NZW zakładał, że Polska po pokonaniu komunistów będzie demokratycznym państwem korporacyjnym z silną władzą wykonawczą.

Komendant Okręgu NZW Białystok mjr Florian Lewicki w rozkazie z 15 września 1945 roku odwoływał się do idei „Wielkiej, Wolnej, Sprawiedliwej, Katolickiej Polski Narodowej” oraz zapowiadał „Polskę dla Polaków””Stosunki polsko – białoruskie w województwie białostockim w latach 1939 – 1956” pod redakcją Jana Jerzego Milewskiego i Anny Pyżewskiej, IPN 2005, , str. 79 i 88.

Działania zbrojne Narodowe Zjednoczenie Wojskowe było drugą pod względem liczebności – po Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość – powojenną organizacją niepodległościową działającą w warunkach tzw. drugiej konspiracji. W latach 1945–1947 oddziały partyzanckie NZW prowadziły liczne akcje zbrojne przeciwko komunistycznym siłom bezpieczeństwa (KBW, UB, MO, ORMO), i NKWD, natomiast w mniejszym stopniu przeciwko regularnym oddziałom LWP oraz białoruskiej ludności cywilnej.