Wpływ na powstanie kompozycji miały kompozycje Matejki, zarówno Śluby Jana Kazimierza, jak i Polonia - Rok 1863 oraz twórczość i ołtarz Wita Stwosza z kościoła Mariackiego, który Wyspiański w wolnych chwilach szkicował. Polonia podobna jest do sceny Zaśnięcia NMP; ponadto tłum powtarza gesty płaczków z sarkofagu Kazimierza Jagiellończyka z wawelskiej katedry. Ruchliwość, gestykulacja, gwałtownie załamujące się draperie oraz wyrazista gestykulacja postaci to nawiązanie do apostołów ze sceny głównej ołtarza mariackiego. Pojawia się również inny motyw – od tego momentu będący znakiem firmowym artysty – monumentalna, ornamentacyjna roślinność. Pogmatwane gałęzie, kwiaty i uschnięte liście dopełniają kompozycję.
Kanoników lwowskich bulwersował „prymitywizm” ludowej stylizacji, chłopskie rysy Madonny. Wizja niesionej przez lud do stóp i okrytej wzorzystą szatą Madonny zbyt śmiało wykracza poza konwencje sztuki sakralnej. W lutym 1893 zażądano od artysty zmian, których on jednak nie wprowadził.