thumb|240px|Powrót Kazimierza I Odnowiciela do Polski, obraz Wojciecha Gersona Powstanie ludowe 1038 roku w Polsce – rewolta ludności wywołana niezadowoleniem niższych warstw społeczeństwa państwa wczesnopiastowskiego, głównie chłopów. Objęła przede wszystkim tereny Wielkopolski i prawdopodobnie Śląsk. Powstanie ludowe łączone jest z reakcją pogańską, gdyż rewolcie społecznej towarzyszyła rewolta antychrześcijańska.
Geneza Po śmierci Mieszka II, władzę przejął jego syn Kazimierz. Wówczas, w bliżej nieokreślonych okolicznościach doszło do buntu możnowładców. Bunt zmusił Kazimierza oraz jego matkę Rychezę do ucieczki z kraju. Władzę na ziemiach polskich przejęli możnowładcy, którzy objęli rządy nad poszczególnymi dzielnicami kraju. Władza centralna praktycznie przestała istnieć. Kraj podzielił się na kilka terytoriów zarządzanych przez samozwańczych władców nazwanych przez Wincentego Kadłubka poronionymi książętami. Ucisk niższych warstw nie zelżał, a rozpad władzy centralnej spowodował, że wybuch wielkiego powstania ludowego spowodował także upadek religii narzuconej odgórnie przez tę władzę.