Smaragd, imię świeckie: Aleksandr Pietrowicz Kryżanowski (ur. w Wielikiej Bierieziance, zm. w Riazaniu) – biskup Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
Życiorys Był synem prawosławnego duchownego. Po ukończeniu seminarium duchownego w Kijowie wstąpił do miejscowej Akademii Duchownej, gdzie studiował do III roku. Przeniósł się wówczas na Petersburską Akademię Duchowną i w 1819 uzyskał w niej dyplom magistra nauk teologicznych. Jako najlepszy absolwent w swoim roczniku został natychmiast zatrudniony w Akademii jako wykładowca. 29 sierpnia tego samego roku złożył wieczyste śluby mnisze i przyjął imię Smaragd na cześć jednego z męczenników z Sebasty. 8 września 1819 został wyświęcony na hierodiakona, zaś 20 września – na hieromnicha.
Od 1821 do 1823 pełnił funkcje wykładowcy i inspektora Kijowskiej Akademii Duchownej, od 1823 zasiadał w zarządzającym akademią kolegium. W ramach swoich obowiązków dokonywał kontroli pracy seminariów duchownych na ziemiach ukraińskich. Od 1824 nosił tytuł profesorski i zasiadał w komitecie cenzury. W 1824 otrzymał godność archimandryty, zaś w 1826 został rektorem Akademii i przełożonym Monasteru Wydubickiego. Dwa lata później został wykładowcą w seminarium Wifańskim i jego rektorem, jak również przełożonym monasteru Wysoko-Pietrowskiego.