447 Roki wielkie gajone (walne) – znaczyły to samo, co dawne wiece (sądy wiecowe), na których (piastowie) zasiadał i sądził monarcha lub zastępujący go wojewoda czy starosta. Po wprowadzeniu trybunałów roki walne straciły swoje znaczenie. W Księstwie Mazowieckim, wszelkie obrady sejmowe, jako najwyższe sądy, nazywały się „rokami walnymi”. Roki ziemskie – kadencje sądu ziemskiego, na którym zasiadali sędziowie i podsędkowie ziemscy, „sąd Ziemski powinien insze czasy naznaczyć i obwołać 4 niedziele przed sądzeniem onych, i to obwołanie w akta grodzkie zapisać. Tak wiele jednak razy przez rok sądzić się mają, jako w prawie opisano”Sejm Lubelski 1569, Volumina legum, t. II, s. 98, f. 789.. Od XV wieku zastąpiły sądy książęce. W ich skład wchodzili: sędzia, podsędek i pisarz mianowani dożywotnio przez króla (kandydatury przedstawiały sejmiki ziemskie). Roki małe, czyli „Roczki” („Poroczki”), były to miesięczne lub kwartalne kadencje, „sądy grodzkie” (iudex castli). Sądzono na nich do wysokości 30 grzywien, a przewodniczyli głównie komornicy (także zastępcy wojewodów, podkomorzych, sędziów i podsędków), rozstrzygając sprawy uboższej szlachty i kmieci (na prawie polskim). Bywały jednak wypadki, że na roczkach zasiadali i sami królowie, np. w 1400 roku w Poznaniu uczestniczył Władysław Jagiełło.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Roki sądowe · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.