Podbrodzia, Gielany, operacja Ostra Brama i in.). 16 lipca 1944 został internowany przez krasnoarmiejców do obozu w Miednikach Królewskich, skąd zbiegł do Wilna. Zagrożony ponownym aresztowaniem opuścił miasto i wstąpił do grupy b. partyzantów, dowodzonej przez podch. „Janusza”. W październiku został wcielony do II Armii WP, z której uciekł w maju 1945 roku. W latach 1945–1949 posługiwał się dokumentami na nazwisko Zdzisław Szatkowski ur. 17.01.1927 r.

W 1949 r. ukończył studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego ze specjalizacją „Rośliny przemysłowe” otrzymując stopień magistra inżyniera rolnictwa. W roku 1950, jako wolny słuchacz, podjął studia na Wydziale Mechanicznym Wyższej Szkoły Inżynierskiej). Następnie zaliczył IV rok studiów na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii na sekcji chemicznej Uniwersytetu Poznańskiego. W latach 1946–1947 pracował jako młodszy asystent w Zakładzie Roślin Przemysłowych Uniw. Pozn., a od 1947 do 1949 roku w Lniarsko-Konopnej Centralnej Stacji Doświadczalnej (od 1952 roku Instytut Przemysłu Włókien Łykowych) na stanowisku asystenta, kierownika pracowni i oddziału. W marcu 1951 otrzymał stopień doktora nauk agrotechnicznych broniąc pracę doktorską z dziedziny technologii lnu. W lutym 1953 przeniósł się do Łodzi, by objąć tam stanowisko naczelnika Wydz.