W tym przypadku jest [] jest przedniojęzykowe, [] zaś tylnojęzykowe, różnicę tę można też wyrazić podając miejsce artykulacji: [] jest zębowe, zaś [] miękkopodniebienne. Analiza fonologiczna dąży do wybrania spośród artykulacyjnych i akustycznych cech różnicujących dźwięki pewnego skończonego, możliwie niewielkiego zbioru cech funkcjonalnych (fonologicznych).
Pierwszym krokiem analizy jest segmentacja na możliwie małe jednostki dźwiękowe posiadające te same własności (cechy). Mimo że artykulacja jest procesem ciągłym, to ludzki słuch jest w stanie audytywnie grupować własności dźwięków. Opis języka na tej płaszczyźnie polega na możliwie najdokładniejszej transkrypcji fonetycznej badanego języka (transkrypcja zawiera wiele znaków diakrytycznych), np. []. Pominięcie jakieś cechy na tym etapie grozi pominięciem relewantnej cechy dźwięków.
W pierwszej kolejności pomijane są te cechy, które są na pewno uwarunkowane sąsiedztwem lub są wynikiem przypadku. Cenne są tu porównania z nawykami koartykualcyjnymi innych języków. Ustala się w ten sposób artykulacyjnie i akustycznie relewantne cechy dźwięków. W przypadku wyrazu jest to np. labializacja [] przed samogłoską zaokrągloną [], czyli [].