zł)
Historia XIX i początek XX wieku Po II rozbiorze Polski (1793) cała Wielkopolska znalazła się w granicach Królestwa Prus; po kongresie wiedeńskim (1815) w zachodniej części Wielkopolski, która pozostała w granicach Królestwa Prus, utworzono autonomiczne Wielkie Księstwo Poznańskie. W pierwszej połowie XIX w. wytwórczość rzemieślnicza w Poznańskiem pozostawała prawie wyłącznie w rękach Żydów i Niemców. Przemysł polski ograniczał się do uprawy rolnictwa, wycinania lasów i produkcji napojów ze zboża. Prężnie funkcjonowały jedynie polskie cukrownie i gorzelnie. Pod względem liczby ludności pracującej w przemyśle, Księstwo Poznańskie zajmowało jedno z ostatnich miejsc spośród prowincji monarchii pruskiej. Na każdy 1000 pracujących, w branży produkcyjnej zatrudnionych było tylko 136 osób, podczas gdy średnia dla całych Prus wynosiła 359 osób. Dopiero po zakończeniu powstania wielkopolskiego (1848) obszar zachodniej Wielkopolski stał się podatny dla stawiania przez Polaków pierwszych samodzielnych kroków w handlu i przemyśle.