W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku został wprowadzony na terenie Polski stan wojenny. Nazajutrz w Katowicach zastrajkowały załogi kilku zakładów pracy, w tym i kopalni „Wujek”. Podczas pacyfikacji kopalni 16 grudnia 1981 roku w wyniku użycia ostrej amunicji przez oddziały Zmotoryzowanych Obwodów Milicji Obywatelskiej zginęło 7 górników, a dwóch następnych zmarło kilka dni później w szpitalu. Do szpitali z ranami postrzałowymi, złamaniami i innymi obrażeniami trafiło kolejnych ponad 40 protestujących osób.
lewo|mały|Mural „Pamiętamy”, upamiętniający ofiary pacyfikacji strajku w kopalni „Wujek” 16 grudnia 1981 roku, na ścianie budynku przy ulicy W. Pola 36 w Katowicach (2018)
Po pacyfikacji strajku miejsce śmierci górników zostało otoczone kultem. Już w dniu pacyfikacji, 16 grudnia 1981 roku w wyłomie powstałym w murze po wdarciu się na teren zakładu czołgu zostawiono krzyż, który został zniszczony w nocy z 27 na 28 stycznia 1982 roku. W każdą rocznicę tragicznych wydarzeń organizowano skromne obchody, które rozpędzała Milicja Obywatelska. 7 listopada 1989 roku zarejestrowano oficjalnie Komitet Budowy Pomnika ku Czci Górników KWK „Wujek”. Monument został poświęcony 14 grudnia 1991 roku przez nuncjusza apostolskiego w Polsce abpa Józefa Kowalczyka.